Opvoeden in het digitale tijdperk

mediawijsheid mediaopvoeding

 

Hoe was het vandaag op school? Je gaat met je kind in gesprek over wat er goed ging of wat er niet leuk was. Tot zover niks nieuws, toch?

Hoe was het vandaag online? Stel je die vraag weleens? En zo nee: waarom niet? Vreemd toch?

Als je kind van huis gaat, vraag je waar je kind naartoe gaat en bij wie het gaat spelen. En bij een eerste speelafspraak maak je eerst even kennis met de vader of moeder van het andere kind. Heel vanzelfsprekend, toch?

Mijn moeder zei vroeger altijd: ‘Als je buiten speelt en iemand vraagt of je mee wilt gaan, dan kom je dat eerst even tegen me zeggen en vragen of het goed is. Nooit zo maar met iemand mee gaan. Ik wil weten waar je bent!’ En zo waren er nog wel meer afspraken. Als kind vond ik dat maar irritante regels. Toch gaf het mij de vrijheid om alleen buiten te spelen, met mensen te praten en zelf op ontdekking uit te gaan. Mijn ouders stelden duidelijke kaders en daarbinnen was ik vrij.

Wees nieuwsgierig

Opvoeden in het digitale tijdperk zet je als ouder voor nieuwe uitdagingen. Vraagstukken waar je zelf nog niet mee te maken gehad hebt. Het ontbreekt ons aan voorbeelden uit onze eigen jeugd.

Je hoort en leest veel verschillende en zelfs tegenstrijdige verhalen over hoe je je kind mediawijs op moet voeden. Je ziet door de bomen het bos niet meer en eigenlijk doe je maar wat.

Is dat erg? Nee! Zomaar wat doen is altijd beter dan niks doen! Realiseer je dat opvoeden in het digitale tijdperk in basis niet veel anders is dan ‘gewoon’ opvoeden. De kern van ‘mediawijs opvoeden’, zit hem in de begeleiding die je je kinderen biedt in hun online ontdekkingstocht. Stel vragen, wees nieuwsgierig, weet wat ze doen en weet hoe de populaire apps werken.

Afschermen en beschermen

Je kunt je kind niet van alles afschermen. Kinderen leren juist hoe ze zich ‘moeten’ gedragen op het moment dat ze een (lastige) situatie tegenkomen en er een volwassene is die ze helpt, ondersteunt, met ze praat en dingen uitlegt. Kinderen hebben behoefte aan iemand die ze richting en duiding geeft. Zo gaat het ook met mediawijsheid. Stel je voor: je hebt een internetfilter om eventuele nare beelden af te schermen. Fijn, nu ziet je kind in ieder geval geen nare beelden meer.

En dan: op weg van school naar huis passeer je met de auto een gruwelijk ongeluk. Beelden die eigenlijk niet geschikt zijn voor kinderen. Of je kinderen zijn nog beneden op het moment dat het achtuur journaal opent met een heftig onderwerp. Je kinderen zien het, schrikken er van, stellen er vragen over, zijn nieuwsgierig. Wat doe je dan?

Dan leg je uit wat ze zien en je stelt ze gerust. Je praat er over, je vraagt wat het met ze doet en je biedt voor het slapengaan nog een luisterend oor als je kinderen onverhoopt niet kunnen slapen.

Ga in gesprek

Zorg dat het normaal wordt om te praten over wat jullie als gezin online meemaken, bespreek wat dat met jullie doet en grijp situaties in de media aan om het gesprek te openen.

Afgelopen Koningsdag werden er via sociale media veel nare berichten geschreven over het uiterlijk van prinses Amalia. Grijp zo’n situatie aan om met je kinderen te praten over wat er online gebeurt. Wat vinden ze van dit soort berichten, hoe zou het voor Amalia zijn om deze berichten te lezen, waarom zouden mensen zulke berichten schrijven? Uit zulke gesprekken krijg je informatie over hoe je kinderen zich online gedragen en welke normen en waarden zij daarin hanteren.

Dus als ik praat met mijn kind over (sociale) media is dat genoeg? Nee, er is meer nodig. Stel grenzen, geef kaders. Wees duidelijk over wanneer je kind online mag, hoe lang, wat hij dan mag doen en wat niet. En geef zelf natuurlijk het goede voorbeeld.

Ik daag je uit

Wil je graag vaker met je kinderen praten over het online gedrag binnen jullie gezin? Ik daag je uit voor een leuke gezinschallenge:

Elk gezinslid met toegang tot een tablet of smartphone maakt een week lang elke dag 1 foto van wat hij/zij online meemaakt. Na een week kiezen jullie een moment om alle foto’s te bekijken en elkaar te vertellen over wat je online gedaan hebt. Wat vond je leuk of niet leuk? De maker van de leukste, gekste en/of origineelste foto is de winnaar. De winnaar hoeft die week een vervelend klusje niet te doen.

Je kunt, als je het leuk vindt, de winnende foto via Instagram met mij delen, gebruik dan de hashtag #mijnkindmediawijs. Gebruik je liever geen sociale media, maar wil je toch jullie verhaal delen? Mailen mag ook: marije@lagendijk-empowering.nl Ik ben benieuwd naar jullie verhalen! Veel plezier!

Dit blog is ook verschenen op:  https://www.ska.nl/actueel/2018/05/01/opvoeden-in-het-digitale-tijdperk-blog-door-marije-lagendijk/

Meer blogs lezen? Klik hier: https://lagendijk-empowering.nl/category/blog/

Please follow and like us:

Smartphone verslaafd? Hoe nu verder?

“Daar kom ik niet aan toe”. “Daar heb ik geen tijd voor”. Ik roep het graag en ik geloof dat het ook echt zo is. Maar is het eigenlijk wel waar? Of is er iets anders aan de hand? Ben ik misschien smartphone verslaafd? Ik zocht het uit.

Meten is weten

Ik installeer een app (QualityTime) die mijn telefoongebruik nauwkeurig registreert. Het resultaat is schokkend.

Op 1 dag heb ik:
– 180 keer mijn scherm ontgrendeld
– 395 keer een app geopend
– Mijn telefoon ruim 4 uur gebruikt

Daarvan was ik in totaal:

  • 1,5 uur op social media (WhatsApp, Facebook en instagram
  • 1 uur op allerlei sites nutteloze feitjes aan het lezen
  • 1,5 uur aan het Candycrushen

Aantrekkingskracht van piepjes en bliepjes

Mijn telefoongebruik is ernstig verweven met alles wat ik doe. De piepjes en bliepjes verleiden mij steeds om toch even te kijken. Veel tijd van de dag gaat zitten in het kijken naar de ‘beloning’ die achter die bliepjes schuilgaat. Een like, een comment, een appje. Tijd glijdt ongemerkt voorbij. Bij het opzoeken van een recept ben ik zo een half uur verder, omdat de Facebook meldingen rood schreeuwend bovenin mijn scherm verschijnen. Vaak weet ik daarna niet eens meer precies waarom ik in eerste instantie mijn telefoon gepakt had.

Dit gedrag riekt naar verslaving. En dat bevalt me niet. Mijn telefoon slokt te veel tijd op. Wat ik doe is in veel gevallen volkomen nutteloos.  Want waarom zou ik willen weten dat de buurvrouw van mijn achternicht jarig is en dat Piet dat leuk vindt. Waarom deel ik dat ik met mijn dochter bij de kinderboerderij ben als iedereen eigenlijk wel weet hoe een kinderboerderij er uit ziet?

En kom op: Candy Crush level 1380…? In al die voorgaande levels had ik boeken kunnen lezen, aan een killerbody kunnen werken, gesprekken kunnen voeren, naar buiten kunnen gaan, blogs kunnen schrijven of een gek dansje kunnen doen met mijn dochter.

Cold Turkey

Tijd voor actie. Cold turkey afkicken lijkt mij weinig succesvol. De bliepjes en piepjes uitzetten gaat mij nu nog 1 stap te ver, mijn FOMO (Fear of Missing Out) is nog te groot.
Gelukkig heb ik thuis een potentiele hulpverlener: mijn kat. Het beest weegt 6 kilo en eenmaal op schoot laat hij zich niet meer verplaatsen. Dus…. Als ik mijn telefoon nou net buiten mijn bereik leg voordat ik ’s avonds op de bank plof?

Hoe zou het zijn om weer eens met volledige aandacht een boek te lezen of televisie te kijken?
Of gewoon niksen, me ouderwets vervelen. Verveling schijnt heel goed voor je te zijn. Van even niksen kom je te rust en word je creatiever. Maar kan ik me nog wel vervelen? Tijd voor een ander experiment! Daarover meer in mijn volgende blog.

Please follow and like us:

Maak van je kind geen pornoster

Je kind in handen van een pedofiel. Het is het schrikbeeld van elke ouder. En toch zijn er inmiddels al honderden Nederlandse kinderen in handen van een pedofiel. Niet één pedofiel maar wel duizenden tegelijk.

Steeds vaker duiken foto’s van social media op in grote internationale kinderporno netwerken. Onschuldige kiekjes worden bekeken, gemanipuleerd, bewerkt tot kinderporno en massaal verspreid. Het aantal meldingen hierover stijgt zo snel dat de politie in juli 2017 sprak van een nationale dreiging.

Herkenbaar en poedelnaakt

Als MediaCoach ben ik veel online. Ik verbaas me dagelijks over de foto’s die ouders ongegeneerd het (openbare) net op slingeren. De score na een uurtje op Instagram: dreumes poedelnaakt op het strand in een zonnig oord, kleuter half naakt in het zwemparadijs, twee jongetjes die elkaar op de mond kussen en een tienermeisje in een super strak turnpakje. Alle kinderen volledig herkenbaar in beeld. Waarom deel je dergelijke foto’s eigenlijk? De meest gehoorde reactie is: ‘Gewoon, omdat het leuk is’. Maar het is niet gewoon leuk, het gaat om de privacy en veiligheid van jouw kind.

Applaus

En voor wie doe je het? Ik heb nagedacht over waarom ik vroeger foto’s van mijn dochter het internet op slingerde. Ik ben enorm trots op mijn kind. Mijn kind is leuk, schattig, grappig en de hele wereld mocht het weten. Nog leuker was het als er veel likes en reacties kwamen. Dan kreeg ik ‘applaus’ voor hoe geweldig mijn kind is. Conclusie: eigenlijk deed ik het puur voor mezelf…

Geen smoezelig oud mannetje

Je waant je als ouder veilig, je hebt tenslotte je Facebookprofiel zo afgesteld dat alleen vrienden je foto’s kunnen bekijken. En je hebt je Instagramaccount op privé gezet. Maar ik denk dan toch aan de reacties die in de media verschijnen op het moment dat er een pedofiel in de kraag gegrepen wordt. ‘Het was zo’n aardig, normaal, gezellig, betrokken iemand’. Een pedofiel is geen smoezelig oud mannetje. Een pedofiel is iemands man, vriend, vader, moeder, collega, buurman, broer of zus.

Lieve ouders, bescherm de privacy van je kinderen en maak van je kinderen geen handelswaar.

Wil je tips over hoe je op een creatieve en veilige manier je kinderen toch op social media kunt delen? Klik hier en ontvang 3 gratis tips!

Please follow and like us:

Sneeuwpret? Welke app moet ik daar voor downloaden?

Waar zijn de kinderen spelend in de sneeuw? De hei is prachtig wit, de sneeuw is nog zo goed als onaangetast. Ik wandel ruim een uur, zon op mijn gezicht en wind door mijn haren. En toch is er steeds één gedachte die zich aan mij opdringt. Waar zijn de kinderen? Ik hoor je denken: op school natuurlijk.

Het is dinsdag 12 december, de leraren van het basisonderwijs staken. Er geen kind te zien. Geen vader of moeder met slee, geen sneeuwpop en geen verloren handschoen of muts.

Muts
Ik ben in een winkelcentrum en ik hoor een moeder zeggen. ‘Als het weer gaat sneeuwen heb je in ieder geval een muts, dan kun je wel naar buiten’. En dan ineens zie ik het voor me.

Ze worden wakker, het sneeuwt en er ligt al een aardig pak. De jongen kijkt naar buiten en legt zijn tablet weg. ‘Mam, waar is mijn muts? Ik wil naar buiten!’ Zijn moeder kijkt verbaasd. Naar buiten? Wil hij naar buiten? Naarstig zoekt ze in de dozen bovenop de kapstok naar een muts. De enige muts die ze vindt is een muts van toen hij vier was. Hij is inmiddels acht, dat zal wel niet meer passen. En dus blijven ze binnen en kijken ze samen een kerstfilm.

Buiten is saai
Weer een paar dagen later spreek ik een jongen van zeven. Ik vraag of hij nog lekker in de sneeuw gespeeld heeft. Hij kijkt me aan alsof ik hem zojuist gevraagd heb om een regenworm te eten. Hij snuift en zegt: ‘Nee joh, buiten is het echt saaaaai! Buiten heb je niks te doen’.

In een flashback zie ik mezelf als klein meisje met een slee. Op de helling bij mijn ouders achter het huis. We maakten ijsbanen, sneeuwpoppen, gleden de heuvel af, gooide sneeuwballen en lieten ons achterover in de sneeuw vallen.

Om me heen zie ik hoe schermpjes langzaam het buitenspelen verdringen.
Ik laat me op de hei achterover vallen in de sneeuw en denk: wat is het heerlijk om saai te zijn.

Tip:
Laat je kind een middag bepalen waar hij of zij buiten wil spelen. Weet je geen leuke plek? Zoek er dan samen één op via internet. En ga samen ontdekken hoe leuk buitenspelen kan zijn. Delen jullie je belevenissen/locaties onder deze blog?

Met dank aan Loko Cartoons voor de bijpassende cartoon.  https://www.lokocartoons.nl

Please follow and like us:

Ken jij al een kleuter met een mobiel?

400 Nederlandse kleuters hebben een mobieltje. 400 kleine kinderen tussen de 4 en 6 jaar. Ik probeer me voorstellen hoe dat er uit ziet. Kleuters met een mobieltje. Ik zie direct het beeld voor me van mijn dochter, nu nog maar 2 jaar, die met haar speelgoedtelefoon aan haar oor door het huis loopt en ‘ooooi oema’ (hoi oma) tegen het roze plastic ding roept.

Direct daarna volgt de gedachte: ‘Wat moet een kleuter met een mobiele telefoon?’ En eerlijk gezegd, ik kan voor mezelf geen geschikt antwoord bedenken op deze vraag.

‘Dan kan hij mij bereiken’

Ik lees diverse artikelen waarin anderen deze vraag wel beantwoorden. ‘Het is fijn dat ik mijn kind kan bereiken en hij mij’. Interessant hoeveel vragen dit antwoord vervolgens weer bij mij oproept: Je kind is thuis, op school, bij vriendjes/vriendinnetjes, op de sportclub of lekker buiten aan het spelen. In alle situaties is er een volwassene in de buurt waar je kind zich kan melden bij problemen, toch? En als hij buiten speelt dan hoop ik dat je zelf dichtbij bent voor toezicht, je kind is immers nog maar een kleuter. En waarom zou een kleuter je moeten bellen? Om te zeggen dat hij per ongeluk in zijn broek geplast heeft? Of dat hij straf gekregen heeft van de juf of om te zeggen dat hij de traktatie van Jantje niet zo lekker vindt?

In geval van nood vergeten ze alles, zelfs hun eigen naam

Een ander antwoord op deze vraag kan zijn: ‘Op het moment dat mijn kind in gevaar is kan hij mij bellen’. Aan welk soort gevaar moet ik dan denken? In de sloot vallen, verdwalen, gat in zijn knie of enge meneren die je kind mee willen nemen?

Mijn ervaring met kleuters is dat ze in geval van nood, overmand door emoties, niet meer kunnen praten, niet weten waar ze wonen en soms niet eens weten wat hun eigen naam is. Dus hoe reëel is het om te denken dat een kleuter in geval van nood in staat is om je te bellen?

Eigen schuld, dikke bult?

En ik vraag me af, hoe zit het eigenlijk met ‘verantwoordelijkheid’? Ik bedoel, draag je met het aanschaffen van een mobiel een stukje verantwoordelijkheid voor veiligheid over van jezelf naar je kind? Onder het mom, je kunt me bellen en als dat niet lukt: eigen schuld, dikke bult?

In mijn ogen moet een kleuter altijd kunnen spelen, zonder besef van tijd. Volledig opgaan in fantasie. En weten dat er altijd iemand in de buurt is die voor ze zorgt op het moment dat dat nodig is.

Hoe sta jij hier in? Deel het met me!

Please follow and like us:

Online imago

 

De vraag die andere jonge ouders mij vaak stellen is waarom ik mijn dochter niet of nauwelijks (herkenbaar) online laat zien op Facebook, Instagram of andere social media kanalen.

Het antwoord op die vraag is meer een gevoelskwestie. Zoals opvoeden dat eigenlijk altijd is. Je doet maar wat, leest wat, maakt keuzes, kijkt en voelt of het bij je past en stelt zo nodig besluiten bij.

Eenmaal online, altijd online

Natuurlijk mocht de hele wereld weten dat onze dochter geboren was. Wij, kersverse ouders, waren zo trots. De ene foto na de andere slingerde we ongecensureerd het web op. De maanden verstreken en het delen werd minder. Onze gedachte was: eenmaal online is voor altijd online, voor nu maar ook voor de verdere toekomst. Willen we dat?

Het voelde niet goed, dus deden we het niet zo vaak meer en zeker niet openbaar. We stapten over op het delen van foto’s via WhatsApp en maakten diverse groepen aan om foto’s alleen met familie en vrienden te kunnen delen.

Tijdens mijn opleiding tot MediaCoach werd mijn blik nog kritischer en stelde ik mezelf vragen ook als:

Waarom deel ik online foto’s van mijn dochter?

Wat betekent het voor haar, voor nu maar ook voor later?

Welke invloed heeft het op haar toekomst?

‘Online imago’

De antwoorden op die vragen waren niet eenduidig, we kunnen immers niet in de toekomst kijken. Wel weet ik zeker dat de ‘online wereld’ in de komende jaren nog van veel grotere invloed gaat worden dan nu. En daarom vind ik het ook belangrijk om stil te staan met welk ‘online imago’ ik mijn dochter op laat groeien.

Grappige mijlpalen & koude rillingen

En toen kwam ineens het bericht dat de politie steeds vaker onschuldige huis-, tuin-, en vakantiekiekjes van kinderen aantreft in de collectie van pedofielen, verscholen op een duister netwerk, maar verworven door gewoon op social media rond te struinen.

De foto’s van haar eerste stapjes, het filmpje van de macaroni tot achter haar oren. Voor ons belangrijke mijlpalen en grappig. Maar door andere ogen bestaat de kans dat deze beelden ineens met een ander doel bekeken worden. Een idee waar ik echt koude rillingen van krijg.

Mijn dochter mag zijn wie zij is

Toen besloot ik:

  • geen (herkenbare) foto’s meer online en
  • zeker niet openbaar.

Met vrienden en familie hebben we de afspraak gemaakt dat ze nooit zonder onze toestemming foto’s plaatsen, delen of naar anderen versturen. En ik moet eerlijk zijn, soms barsten we bijna uit elkaar van trots en willen we haar met de hele wereld delen. Dan bespreken mijn man en ik het met elkaar en maken we opnieuw een overweging. Meestal komen we tot de conclusie dat wij het vooral belangrijk vinden dat zij voelt dat wij trots op haar zijn, dat ze mag zijn wie ze is.

En daar heeft zij de ‘likes’ van de rest van de wereld volgens mij niet voor nodig…

Please follow and like us: